Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Ambarlı İleri Biyolojik Atık Su Arıtma Tesisi'nden Marmara Denizi'ne kanalizasyon atığı döküldüğünün belirlenmesi üzerine İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi'ne (İSKİ) 8 milyon 391 bin 988 TL idari para cezası uyguladı. Ceza, 15 ay içinde aynı tesise kesilen üçüncü yaptırım oldu.
Bakanlık ekipleri, Haramidere'deki tesise gelen ihbar ve sosyal medyaya düşen görüntüler üzerine yerinde inceleme başlattı. Tesiste dört ayrı deşarj noktası tespit edildi. Bakanlık açıklamasında, taşkın ve baypas hatlarında debimetre bulunmadığı, hatların Sürekli Atıksu İzleme Sistemi (SAİS) kabinine bağlanmadığı ve baypas hattından alınan numunelerde "atık suların herhangi bir arıtma işlemine tabi tutulmadan doğrudan alıcı ortama deşarj edildiği" belirtildi.
Günlük 100 bin metreküp arıtılmamış atıksu
Bakanlık tespitine göre günlük 400 bin metreküp kapasiteye sahip tesisten, baypas hattı üzerinden tahmini günlük 100 bin metreküp arıtılmamış atık su doğrudan Marmara'ya boşaltılıyor. Bakanlık, kirliliğin kök sebebini "atık su arıtma tesisinin kapasitesinin yetersiz olması" olarak açıkladı.
Aynı tesise 26 Mayıs 2025'te 3 milyon 343 bin TL, 16 Ocak 2026'da 6 milyon 687 bin TL ceza kesilmişti. Cezanın 15 ayda ortalama %70 katlanarak tekrar etmesi, kapasite kaynaklı yapısal sorunun idari para cezaları ile giderilemediğini gösteriyor.
Bakanlık raporundan: "Baypas hattından alınan numunelerin analiz sonuçlarına göre atık suların herhangi bir arıtma işlemine tabi tutulmadan doğrudan alıcı ortama deşarj edildiği belirlenmiştir."
Kapasite artışı olmadan sorun tekrar eder
Uzmanlara göre Marmara'nın çevresindeki nüfusun ve endüstriyel yükün artışı, mevcut biyolojik arıtma tesislerinin nominal kapasitesinin üzerine çıkmış durumda. Klasik aktif çamur prosesleri belirli bir hidrolik yüke kadar verimli çalışır; bu eşik aşıldığında ya sistem devre dışı kalır ya da operatör tarafından baypas hattı açılır. Her iki senaryoda da alıcı ortam — yani deniz — atık yükünün büyük kısmını doğrudan alır.
Kısa vadeli çözüm önerileri arasında ek arıtma modülü inşası, mobil ünite konuşlandırılması ve arıtma çamurunun hızlı bertarafı ile hattaki hidrolik yükün azaltılması yer alıyor.
Klasik Baypas Yaklaşımı ve Yerli Karbonize Kurutma Teknolojisi
Stinga Enerji tarafından geliştirilen ve arıtma tesislerinin hidrolik yükünü azaltmaya yönelik reaktör üstü karbonize kurutma sistemleri ile klasik yaklaşımın temel farkları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.
| Ölçüt | Klasik Aktif Çamur Prosesi | Karbonize Kurutma Entegre Sistem |
|---|---|---|
| Aşırı hidrolik yük | Baypas hattı açılır, ham atık su deşarj | Reaktör üstü kurutma ile çamur hızla bertaraf, hat rahatlar |
| Arıtma çamuru hacmi | Yüksek — depolama ve taşıma yükü | %80–90 hacim azalması |
| Emisyon | Yakma tesisinde uçucu organik salımı | Oksijensiz ortam — sıfıra yakın uçucu emisyon |
| Enerji | Bertaraf için ek yakıt gerekir | Karbonize ürün çimento fabrikalarına alternatif yakıt olarak verilir |
| Alıcı ortam etkisi | Kriz halinde denize deşarj riski | Denize deşarj gereği ortadan kalkar |
| Sertifikasyon | Standart | TÜBİTAK, ENKA Laboratuvarı, TKİ raporları |
Stinga Enerji A.Ş., 134 ülkede patent tescili bulunan yerli ve milli teknolojisiyle 18 yıldır atık ısı ve arıtma çamuru bertarafı alanında Ar-Ge yürütmektedir.
